Projede Kullanılacak Fen ve Teknoloji Öğretim Yaklaşımları ve Tasarım Yönteminin Literatürdeki Yeri

Artan sayıda eğitimci, kişinin sahip olduğu bilginin - bireyin gerçek yapısal şemasının - bilimdeki genel bilgiden açıkça farklı olabileceğini anlamaya başladı. Bunun sonucu olarak örgün bilginin transferi sürecinden, daha karmaşık olan anlamlı yapısal şemaların oluşturulması sürecine doğru kayılmaktadır. Bu anlayışla MEB 2005-2006 eğitim öğretim yılından itibaren tüm yurtta uygulanmak üzere fen ve teknoloji ders programı hazırlamıştır. Fen bilgisi dersine yeni bir bakış açısı getiren programda temel anlayışlara yapılan vurgu Tablo 1'de belirtilmiştir:

Tablo 1: 2004 Fen ve Teknoloji Programında vurgulanan temel anlayışlar

Değişen eğitim - öğretim paradigmaları öğretme yöntemlerinin öğretmen merkezliden, öğrenci merkezliye doğru kaymasını gerekli kılmaktadır. Bu değişim; bireylerin araştırma-sorgulama, eleştirel düşünme, problem çözme, karar verme becerilerini geliştirmeleri, yaşam boyu öğrenen bireyler olmaları, etraflarındaki dünya hakkındaki merak duygusunu sürdürmeleri için gerekli olan fenle ilgili beceri, tutum, değer, anlayış ve bilgilerin sunulduğu fen ve teknoloji dersi için önemle vurgulanmaktadır. Bu doğrultuda fen bilgisi derslerinde uygulanan öğretim yöntemlerine bakmak gerekir.  Fen bilgisi öğretme yöntemlerinden başlıca şunlardır:

• Gezi - gözlem yöntemi
• İnceleme - araştırma yöntemi
• Deney tekniği ve laboratuvar yönetimi
• Tartışma (Soru - Cevap) Yöntemi
• Proje yöntemi
• Yaparak - yaşayarak yöntemi
• Düz anlatım yöntemi
• Okuma yöntemi
• Problem çözme yöntemi
• İşbirlikli öğrenme modelleri
• Sunuş öğretim stratejisi
• Buluş öğretim stratejisi

Öğretim yöntemlerini uygularken farklı stratejiler kullanılabilir. Öğrenme ortamında öğretmen merkezli stratejilerden, öğrenci merkezli stratejilere doğru öğretim stratejileri Tablo 2'deki gibidir:

Tablo 2: Öğretim stratejileri

Görüldüğü gibi sorgulama, keşfetme, problem temelli öğrenme, bağımsız çalışma, öğrenme merkezleri, programlandırılmış öğrenme, kişiselleştirilmiş öğrenme stratejileri öğrenci merkezli stratejilerin uç noktasında bulunmaktadır. Bilgisayar destekli öğrenme uygulamaları yapılandırıcı öğrenme ve bireysel stratejiler yardımıyla etkili sonuçlar üretmektedir.

Hypertext uygulamaları, kavram haritaları, bilgisayar simülasyonları, modelleme çevreleri bilgisayar tabanlı öğrenmenin yapılandırıcı uygulamalarına örnek olarak sunulmaktadır. Hyperortam uygulamaları bilginin doğrusal olmayan yollarla sunulmasına olanak vermektedir. Bu sayede öğrenici özgürce bir fikirden diğerine geçiş yapabilmektedir. Ortaya çıkan serbesti öğrenicinin bilgi organizasyonunu kontrol edebilmesine ve kişiselleştirmesine yol açmaktadır. Kavram haritaları, bilgisayar destekli öğretim ortamında, bireylerin kavramlar arasındaki ilişkileri ve kavram özelliklerini fark etmelerine ve kişisel olarak yapılandırmalarına olanak sağlamaktadır. Bilgisayar simülasyonları kullanıcıya sağladıkları olasılıklar sayesinde onların bilinçli olarak programla etkileşim kurmalarını, farklı veriler girmelerini ve kararlar vermelerini sağlayarak sonuçları gözlemlemelerine yardımcı olmaktadır. Modelleme çevrelerinde bilgisayar sanal uzayın algılanabildiği bir pencereye dönüşmektedir.

Bahsedilen örnek çevrelerin bilgisayar  destekli öğrenme ortamlarına uygulanabilmesi için çeşitli tasarım yöntemleri bulunmaktadır. Yöntemler karşılaştırıldıklarında pek çok noktalarının ortak olduğu gözlenmektedir.

Sonuç olarak hazırlanacak olan fen ve teknoloji eğitim yazılımlarında MEB fen ve teknoloji programı doğrultusunda öğrenci merkezli stratejiler benimsenecektir. Öğrenci merkezli stratejilerde uygulananın içeriğine bağlı olarak gözlem yöntemi, inceleme yöntemi, deney-laboratuvar yöntemi, yaparak-yaşayarak yöntemi, problem çözme yöntemi, düz anlatım yöntemi, okuma yöntemi kullanılacaktır. Kullanılacak yöntemlerin tasarımlarında uygulamaya özel, kişiye farklı bakış açıları sunan, bireysel değerlendirme yapabileceği, otantik çevreler tasarlanacaktır.

KAYNAKÇA

De Jong, Ton ve Van Joolingen, Wouter R., aDiscovery Learning with Computer Simulations of
Conceptual Domains,
http://phoenix.sce.fct.unl.pt/simposio/Ton_de_Jong.htm (21.09.2005)

Diversity University, Online Learning Environments Compared, http://www.du.org/duinc/learnenv.html#VIRTUALWORLD  (21.09.2005)

Geraldine Lefoe, Creating Constructivist Learning Environments On The Web: The Challenge In
Higher Education, 1998,
http://www.ascilite.org.au/conferences/wollongong98/asc98-pdf/lefoe00162.pdf (21.09.2005)

Mahnaz Moallem, Applying Constructivist and Objectivist Learning Theories in The Design of A
Web-Based Course: Implications for Practice, 2001,
http://ifets.ieee.org/periodical/vol_3_2001/moallem.html (21.09.2005)

MEB TTKB, Fen ve Teknoloji Dersi Programı, 2005

National Science Teachers Association in Collaboration with the Association for the Education
of Teachers in Science, Standarts for Science Teacher Preparation, 1998, http://www.nsta.org/main/pdfs/nsta98standards.pdf (21.09.2005)

Sami Nurmi, Simulations and Learning,
http://www.eun.org/web/guest (21.09.2005)

Thomas Fox McManus, "Individualizing Instruction in a Web- Based Hypermedia Learning Environment: Nonlinearity Advance Organizers, and Self-Rgulated Learners", 2000
http://www.education.umd.edu/
EDHD/faculty2/Azevedo/courses/spring03/edhd779A/McManus(2000).pdf    (20.09.2005)

Topsakal, Sabahattin, Fen Öğretimi, İstanbul: Alfa Yayımları, 1999